Սերգեյ Ռյախովսկի. Քրիստոնեական եկեղեցիների միջև պառակտումը ծայրահեղ հակացուցված է Հայաստանին, որը գտնվում է բարդ տարածաշրջանում

Ռուսաստանի ավետարանական հավատի քրիստոնյաների միության նախագահ, ՌԴ հասարակական պալատի անդամ, ՌԴ նախագահին առընթեր Կրոնական միավորումների հետ փոխգործակցության խորհրիդի անդամ Սերգեյ Ռյախովսկիի հարցազրույցն ԱրմԻնֆո լրատվական գործակալությանը

• Աշոտ Սաֆարյան

• Երկուշաբթի, 16 ապրիլի, 15:55

Սերգեյ Վասիլևիչ, կիսվեք, խնդրեմ, Հայաստանի կրոնական մթնոլորտի մասին Ձեր պատկերացումներով, որտեղ Հայ առքելական եկեղեցին չափազանց հիվանդագին է արձագանքում բողոքական դենոմինացիաների ակտիվ գործունեությանը Հայաստանում: Ձեր կարծիքով, որո՞նք ենք այդ մեղադրանքների իսկական պատճառները, և արժե՞ արդյոք դրանք դիտարկել հասարակության կյանքում ՀԱԵ թուլացող դիրքերի համատեքստում:

Պատճառները, որոնց բերումով Հայ առքելական եկեղեցին չափազանց հիվանդագին է արձագանքում բողոքական դենոմինացիաների ակտիվ գործունեությանը Հայաստանում, թաքնված են, հիմնականում, այդ դենոմինացիաների մասին իրազեկման բացակայության, տգիտության մեջ: Միևնույն ժամանակ դիմակայությունն այն մարտահրավերներին, որոնք այսօր ծառացած են քրիստոնեական հավատի առջև Հայաստանում, որը գտնվում է այսպիսի չափազանց վտանգավոր տարածաշրջանում, պահանջում են միավորում: Այսօրվա իրողությունները ՀԱԵ-ին պետք է, պարզապես, ստիպեն գրավել ավելի լոյալ դիրք, կառուցողական դիրքորոշում դրսևորել Ավետարանական եկեղեցու նկատմամբ: Քանի որ Հայաստանում, նաև` ողջ աշխարհում, առողջ քրիստոնեական ուժերն այնքան էլ շատ չեն, որպեսզի նաև միմյանց դեմ պայքարեն: 

Համանման մարտահրավերներ են կանգնած նաև բազմադավան և բազմազգ Ռուսաստանի առջև: Եվ շատ ուժային կենտրոններ, այդ թվում` նաև Արևմուտքում, փորձում են երկրի իրադրությունն ապակայունացնել ՙԲաժանիր և իշխիր՚ սկզբունքով: Դրա համար կան տարաբնույթ սադրիչներ, ուղարկված կազաչոկներ, տարբեր աղանդագետներ, աղանդամարտիկներ: Մյուս կողմից` կան նաև, այսպես կոչված, իրավապաշտպաններ, որոնք փորձում են սեպ խրել ուղղափառների և բողոքականների միջև: Իհարկե, քաղաքական գործիչները նույնպես զերծ չեն մնում երկու խոշոր կրոնական միավորումների միջև պառակտում սերմանելու, նրանց միջև գոյություն ունեցող տարբերությունները սեփական նպատակներով օգտագործելու գայթակղությունից: Սակայն այսօր մենք բավականին հասունացել ենք, ունենք իմաստնություն, իրավիճակի ըմբռնում` որպեսզի մեզ չպառակտեն:

Հաշվի առնելով այդ իրողությունները`կարելի՞ է արդյոք խոսել բողոքականների և ուղղափառների միջև համագործակցության մասին:

Դեռ 4 տարի առաջ պատրիարք Կիրիլի նախաձեռնությամբ վերստեղծվել է միջքրիստոնեական խորհրդատվական խորհուրդը: Այդ նախաձեռնությունը նպատակաուղղված էր այն բանին, որպեսզի Ռուսաստանի քրիստոնեությունն սկսեր շատ խորը երկխոսություն վարել իր ներսում, քանի որ քրիստոնեական հավատի դեմ ուղղված մարտահրավերներին դիմակայելու համար հարկավոր էր Ուղղափառ եկեղեցու, բողոքականների և կաթոլիկների, հայ-գրիգորյանականների և վրացական եկեցու հետևորդների համախմբում, որոնց թեմերը գործում են Ռուսաստանում: Դա առաջին քայլն էր` չափազանց կարևոր: Բնականաբար, մեր երկխոսությունը տարբեր ժամանակ եղել է տարբեր, եղել են նաև դժվար ժամանակներ, եղել է փոխըմբռնման բացակայություն:

Բողոքականներին մեղարդրել են նաև արտաքին ուժերին սատարելու համար, որոնք փորձում էին կազմակերպել ՙնարնջագույն հեղափոխություն՚:

Այո, հնչել են նաև նման մեղադրանքներ, սակայն, կարծում, եմ, դա հիմնականում հասարակության շրջանում բողոքական դավանանքի վերաբերյալ տգիտության արդյունք էին: Իսկ վերջին ամիսներին Ռուսաստանում ընթանում է աշխարհիկ հոսանքների, աշխարհիկ հասարակության և ազատականների կոշտ, համակարգային, կենտրոնացված հարձակում ընդդեմ ՌՈՒԵ և անձամբ Պատրիարքի: Կարծում եմ, որ պետք չէ լինել միամիտ ու ենթադրել, թե այդ ակցիան ուղղված է բացառապես ՌՈՒԵ դեմ, քանի որ մենք գործ ունենք Ռուսաստանում, ընդհանուր առմամբ, քրիստոնեության դեմ նպատակաուղղված քարոզարշավի հետ: Եվ ահա այստեղ ստուգվում էր մեր միասնության հաստատուն լինելը, հավատարմությունն ավանդույթներին, հավատքին: Եվ մենք` բողոքականներս, հանդես եկանք ոչ թե, պարզապես, ի պաշտպանություն Ուղղափառ եկեղեցու, այլ, ընդհանուր առմամբ, քրիստոնեության: Դա զարմանալի էր շատ պաշտոնյաների, քաղաքական գործիչների համար: Նրանց համար անակնկալ էր, որ բողոքականները կանգնել են ուղղափառների կողքին: Հասարակությունը նույնպես տարակուսում էր, թե իբր մենք որոշ ժամանակ մեզ նեղում էին, սակայն այժմ, երբ թիրախի դերում են արդեն ուղղափառները, մենք իրենց պաշտպանում ենք: Սակայն ես կարծում եմ, որ անկախ քաղաքական կոնյունկտուրայից, հասարակության արձագանքից, քրիստոնյաները երբեք չպետք է հանդես գան միմյանց դեմ:

Ասվածը, ըստ երևույթին, ակտուալ է նաև Հայաստանի համար:

Հասարակաքաղաքական, ինչպես նաև կրոնական գործընթացները, Հայաստանում և Ռուսաստանում տեղի ունեցող գործընթացները չափազանց սերտորեն փոխկապակցված են: Եվ դրանում կա նաև իր հմայքը, իր դրական կողմը, բայց նաև` խնդրահարույց կետերը: Իհարկե, քաղաքականությունում բարեկամներ չկան, կան շահեր, սակայն տվյալ դեպքում ՀՀ և ՌԴ շահերը համընկել են: Օրինակ, 90-ական թվականներին մեր հարաբերություններում եղավ մի շրջան, որը կարելի է բնորոշել որպես ՙքարեր ցրելու՚ ժամանակ, ինչի մասին խոսվում է Աստվածաշնչում: Իսկ այսօր մենք հավաքում ենք այդ քարերը: Քարեր ցրելը միշտ ավելի հեշտ է, անհամեմատ ավելի բարդ է դրանք հավաքելը: Մենք հավաքում ենք հատիկ առ հատիկ: Ես ոււրախ եմ, որ երկու երկրների միջև առկա է վստահության, փոխըմբռնման բարձր մակարդակ, որը պահպանվում է բարձր մակարդակի պարբերական հանդիպումներով: Եվ շատ կուզեր, որպեսզի քաղաքացիական հասարակության զարգացումն ընթանար միանման, որպեսզի չլիներ առաջընթաց վազքից հետ մնալ չլիներ: Հայաստանն ու Ռուսաստանը, փաստորեն, կապված են մեկ շղթայով, և նրանք, պարզապես, այլընտրանք չունեն, բացի մեկ բանից` բարեկամությունից: Այդ առումով ես մեծ հույսով եմ նայում այն բանին, թե ինչպես են զարգանում մեր հարաբերությունները: Հայաստանում մոտ ժամանակներս կլինեն խորհրդարանական ընտրություններ, Ռուսաստանի համար նույնպես հեշտ ժամանակ չի: Կարծում եմ, որ այդ շրջանում Ռուսաստանը չի մնա նույն մակարդակում, չի միջամտի Հայաստանում առկա նախընտրական գործընթացներին: