2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ին լրանում է Վրաստանից Հայաստան էլեկտրաէներգիայի մատակարարման լիցենզիայի գործողության ժամկետը: Վրացական էլեկտրաէներգիայի պաշտոնական գնորդն է հնադիսանում Երևանի ՋԷԿ-ը, որտեղ համարում են, որ ներկրումը պայմանավորված է ձեռք բերվող էլեկտրաէներգիայի ավելի էժան գներով: Միայն 2011 թվականին Հայաստանը Վրաստանից ներկրել է 210 մլն.կՎտ.ժամ էլեկտրաէներգիա, նույն ցուցանիշն է գրանցվել նաև 2010 թվականին: Եվ դա այն դեպքում, երբ Վրաստանում, ի տարբերություն Հայաստանի, գոյություն ունի էլեկտրաէներգիայի շուկայական գնագոյացում, ինչը որոշիչ գործոն է հանդիսանում ներդրողների ներգրավման գործում: Եվ պատահական չէ, որ ՙԻնտեր ՌԱՕ՚-ն ՙՌուսհիդրո՚-ին վաճառեց ՙՍևան-Հրազդան Կասկադ՚ ՀԷԿ-ը, որը պարզվեց որ վնասաբեր է և բեռնված է ներդրումային խոշոր ծրագրերով, ինչը մեծացնում է նրա եկամտաբերության ժամկետը:

Այս ֆոնի ներքո առնվազն տարօրինակ է դիտվում Հայաստանում ատոմակայանի նոր էներգաբլոկի նախագծի իրականացումը: Բնական հարց է ծագում` ինչի՞ համար, եթե էլեկտրաէներգիան գնում ենք արտասահմանից: Մանավանդ, որ ներկա պահին հանրապետությունն ունի սահմանված` 3200 մեգավատ հզորություններ, և դա այն ժամանակ, երբ ՙպիկ՚ ժամանակահատվածներին, այսինքն ձմռանը, օգտագործվում է ընդամենը 1300 մեգավատ: Եթե անգամ առաջիկա 5-6 տարիներին ընդունենք երկրի տնտեսության կրկնակի աճի հնարավորութունը ¥ինչը մեծ կասկածների տեղիք է տալիս¤, միևնույնն է, սպառման առավելագույն մակարդակին հասնել չի ստացվում: Այնուամենայնիվ, էներգետիկ ոլորտի հեռանկարային զարգացման ծրագրի իրականացման հարցում Հայաստանն իր ընտրությունը կանգնեցրել է միջուկային ներուժի զարգացման վրա: Այս փաստը, որպես այդպիսին, կանխատեսելի էր: Անկանխատեսելին ճապոնական ՙՖուկուսիմա-1՚ ատոմակայաին վթարն էր, որն աշխարհում կրկին բարձարցրեց ատոմային էներգաբլոկների անվտանգությունը: Արդյունքում, Գերմանիայի կառավարությունը որոշում ընդունեց իր միջուկային էներգաբլոկներն աստիճանաբար դուրս բերել շահագործումից: Նոր էներգաբլոկի շինարարության նպատակահար լինելու մասին սկսեց մտորել նաև Չինաստանը: Չէի ցանկանա դիպչէլ հայ միջուկայինների իմիջին, բայց հազիվ թե իրենց մասնագիտական ունակություններով նրանք գերազանցում են ճապոնացիներին կամ գերմանացիներին: Դեպքը մեկ անգամ է պատահում: Ստաժավոր էներգետիկները հիշում են 1980 թվականների սկզբի միջադեպը, երբ Հայկական ԱԷԿ-ում հրդեհ բռնկվեց, որը քիչ մնաց կատաստրոֆայի պատճառ դառնար: Իսկ որտե՞ղ են երաշխիքները, որ նման պատահարը չի կրկնվի: Հասկանալով այս բոլոր գործոնները, Եվրամիությունը պնդում է, որ Հայաստանի ատոմակայանը շուտափույտ կերպով պետք է փակվի: Ավելին, ՙԵվրոատոմ՚-ը պատրաստ է 200 մլն.եվրո փոխառություն տրամադրել փակման համար: Հետաքրքրական է նաև, որ ԵՄ պատրաստ չէ խթանել Հայաստանի ատոմակայանի նոր էներգաբլոկի շինարարության նախագիծը:

Քաղաքական առումով Հայաստանի իշխանությունների մտադրությունները հասկանալի են ու պարզ: Միջուկային տեխնոլոգիաների առկայությունը երկրում թույլ է տալիս լինել միջուկային ակումբի մասնակից, այստեղից բխող բոլոր հետևանքներով: Տնտեսական նպատակահարմարության առումով բազմաթիվ հարցեր են առաջանում: Ճապոնական ՙՖուկուսիմա-1՚-ի ողբերգական իրադարձություններից հետո ԱԷԿ-ի նկատմամբ պահանջները խստացվեցին: Նոր էներգաբլոկի շինարարությունը գնահատվում է 5 մլրդ, դոլար, ինչը ծանրագույն բեռ կարող է հանդիսանալ Հայաստանի տնտեսության համար, քանի որ ներդրողները կստիպեն բարձրացնել արտադրվող էլեկտրաէներգիայի սակագները, որպեսզի առավելագույնս կարճ ժամկետներում ետ ստանան իրենց կողմից ներդրված միջոցները: Փոխարենը` ՙՀայաստանի էլեկտրական ցանցեր՚-ն էլ կպահանջեն մարժայի փոփոխություն` դեպի աճի կողմը: Սակայն այս փաստն էլ չի կարող ունենալ էական նշանակություն: Գլխավոր հարցը կայանում է նրանում, թե ի՞նչ անել ավելորդ էլեկտրաէներգիայի հետ: Վրաստանին այն պետք չէ: Իրանը զարգացնում է սեփական ներուժը, առաջիկայում նախատեսելով 20 միջուկային և ջերմային էլեկտրակայանների կառուցում: Թուրքիան զարգացնում է սեփական ԱԷԿ-ը կառուցելու պլանները: Բացի այդ, լինելով իրանական, ռուսական և ադրբեջանական գազի գնորդ, Անկարան ակտիվորեն զարգացնում է իր սեփական ջերմային- և հիդրոէներգետիկան: Մինէներգո-ի հիմնավորումները, որ Հայաստանն ի վիճակի չէ վերականգնվող և այլընտրանքային աղբյուրների միջոցով ամբողջովին իրեն ապահովել բազիսային էլեկտրաէներգիայով, որոշակի կասկածների տեղիք են տալիս, որոնք առաջին հերթին պայմանավորված են երկրի տնտեսության պահանջներով: Ասենք թե կառուցեցինք Երևանի էլեկտրական ենթակայանը, իսկ պահանջարկը, ինչպես հետո պարզվեց, դեռ չկա: Աճի ներկայիս պայմաներում հանրապետությանն անհրաժեշտ է ունենալ ինչպես ներկայիս ներուժը, այնպես էլ նոր ՀԷԿ-երի նախագծերը, ի դեմս Մեղրիի, Շնոխի և Լոռի-Բերդի էլեկտրակայաների, եթե իհարկե դրանք իրականացվեն, որոնց ընդհանուր հզորությունը կարող է մոտենալ Հայկական ԱԷԿ-ի ներկայիս գործող երկրորդ բլոկի հզորությանը: Այս նախագծին ավելացնենք նաև երկրում փոքր ՀԷԿ-երի շինարարությունը, որոնց ընդհանուր արտադրողականությունն առաջիկա 4-5 տարիներին կաճի 2 անգամ, մինչև 900 մլն. կՎտ. ժամ, 2011-ի 480 մլն.կՎտ.ժամի փոխարեն:

Սովորաբար աշխարհում էներգետիկ պլաներ մշակելիս, առաջին հերթին, հաշվի են առնվում տնտեսության հնարավոր աճը: Կա՞ արդյոք երկրի տնտեսոթյան զարգացման ծրագրի նման ծրագիր: Սա հարց է, որը պետք է գտնի իր պատասխանը: Տուրիզմի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման համար այդպիսի հզորություններ չեն ստեղծվում: Դրա համար հարկավոր է գործարկել ՙՆաիրիտ՚ գործարանի, դողերի գործարանի, Հայքիմմաշ գործարանի և մնացած 1400 ձեռնարկությունների բոլոր հզորությունները, որոնք մոնոպոլ դիրք էին գրավել խորհրդային տարածաշրջանում, և որոնք ներկայումս կամ չեն աշխատում, կամ էլ ՙմոռացվել՚ են:

Մի խոսքով, ինչպես ժամանակին ասում էր ՀՀ էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարար Արմեն Մովսիսյանը, ԱԷԿ-ը տաքսի չէ, որ որտեղ հասնի ու երբ հասնի կանգնեցվի: ԱԷԿ-ը բարդագույն մեխանիզմ է, որը մանրազնին հսկողության և ճշգրտման կարիքն ունի: Մնում է հուսալ, որ այդպես էլ կլինի:

Մեկնաբանություններ

Նայել մեկնբանությունները (1)

ԿԱՐԴԱԼ ԲՈԼՈՐ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

vanuhi

30kilometr sharavkhov piti anvchar energia stanayin,da chi gorcum,elchasen vor bolorn HIVAD EN

Չորեքշաբթի, 23 մայիսի 19:37

Օրվա նկարը

Dinosaur

Ֆինպորտի նորություններ

Երևանում ապրիլին անշարժ գույքի գները բարձրացել են